Triduum Paschalne, (z łac. triduum, „trzy dni”) – jest to okres w roku liturgicznym, którego istotą jest celebracja misterium paschalnego: męki, śmierci i zmartwychwstania Chrystusa.
Wielki Czwartek
Na rozpoczęcie Triduum Paschalnego wieczorem odprawia się mszę Wieczerzy Pańskiej. Jest ona sprawowana na pamiątkę Ostatniej Wieczerzy, podczas której Chrystus dał apostołom do spożycia swoje ciało i krew pod postaciami chleba i wina oraz nakazał im, by czynili to na jego pamiątkę. Katolicy uznają, że podczas tego wydarzenia Jezus ustanowił dwa sakramenty – kapłaństwo i Eucharystię. Zgodnie z tradycją po odśpiewaniu hymnu Chwała na wysokości Bogu organy i inne instrumenty milkną do Wigilii Paschalnej w Wielką Sobotę, natomiast dzwonki zastępuje się kołatkami. Po zakończeniu obrzędów Komunii Świętej Najświętszy Sakrament w puszce zostaje przeniesiony do ciemnicy, gdzie jest adorowany przez wiernych aż do rozpoczęcia liturgii Męki Pańskiej. Po liturgii ołtarze obnaża się z obrusów, a krzyże usuwa się lub zasłania.
Fot: Stanisław Malik
Wielki Piątek
Jest to dzień powagi, skupienia i postu, w którym szczególnie czci się drzewo krzyża. Przez cały ten dzień katolików obowiązuje post ścisły i wstrzemięźliwość od pokarmów mięsnych. Trwa adoracja Najświętszego Sakramentu w ciemnicy. Nie udziela się w tym dniu żadnych sakramentów z wyjątkiem pokuty i namaszczenia chorych. Komunię świętą rozdziela się wyłącznie podczas popołudniowej liturgii Męki Pańskiej z wyjątkiem chorych niemogących w niej uczestniczyć, którym można ją zanieść o dowolnej porze tego dnia. Tradycyjnie odprawia się drogę krzyżową, a w polskiej tradycji także Gorzkie żale. Ołtarze pozostają obnażone: bez krzyża, kwiatów, świeczników i obrusów. Centrum tego dnia jest liturgia Męki Pańskiej. Na początku obrzędu kapłan leży krzyżem przed ołtarzem, czytania i śpiewy z Pisma Świętego, w tym opis Męki Pańskiej, który może być wykonany z podziałem na role, modlitwę powszechną, adorację Krzyża i obrzędy komunii. Zgodnie z polską tradycją, na koniec liturgii Najświętszy Sakrament wystawiony w monstrancji okrytej półprzeźroczystym welonem przenosi się do Grobu Pańskiego, gdzie jest adorowany przez wiernych, aż do rozpoczęcia Wigilii Paschalnej.
fot: Stanisław Malik
Wielka Sobota
W Wielką Sobotę w Polsce i niektórych sąsiednich krajach tradycyjnie wierni przynoszą w koszach potrawy wielkanocne (święconka), aby je poświęcić. Istnieje też zwyczaj odwiedzania symbolicznych grobów Pańskich w kościołach, a także grobów bliskich osób na cmentarzach.
Obrzędy Wielkiej Soboty, przewidują poświęcenie nowego ognia od którego później odpala się paschał, poświęcenie wody do chrztu, odnawiane są też przyrzeczenia chrztu świętego i śpiewa się też litanię do wszystkich świętych. Z rozpoczęciem następującej po tych obrzędach mszy zaczyna się czas świętowania zmartwychwstania Chrystusa. Polską tradycją jest rezurekcja, czyli tzw. otwarcie Grobu Pańskiego. Wieczorem w Wielką Sobotę lub wczesnym rankiem w niedzielę kapłan z posługującymi udaje się do Grobu Pańskiego, skąd po odmówieniu modlitw wyrusza procesja z Najświętszym Sakramentem wokół kościoła. Na zakończenie procesji śpiewa się hymn Te Deum i udziela błogosławieństwa Najświętszym Sakramentem.
Andrzej Kajda
Fot: Stanisław Malik